Ilaalcha fayyadamtoonni nageenya nyaataa fi qulqullina dhaabbilee nyaata uummataa keessatti qaban madaaluu

Akkam jirtu!

Ani Paulina Makarovaitė, barattuu sagantaa digirii lammaffaa Nageenya Nyaataa Yunivarsiitii Saayinsii Fayyaa Lituwaaniyaa ti. Qorannoo mata duree „Balaa faalama wal-qunnamtii fi beekumsa hojjettootaa dhaabbilee nyaata uummataa keessatti madaaluu“ jedhu gaggeessaa jira. Qorannoon kun namoota umuriin isaanii waggaa 18 fi isaa ol ta’ee, dhaabbilee nyaata uummataa (mana nyaataa, kaafee fi kkf) daawwatan irratti xiyyeeffata.

Kaayyoon gaaffii kanaa ilaalcha fayyadamtoonni faalama wal-qunnamtii fi nageenya nyaataa dhaabbilee nyaata uummataa keessatti qaban madaaluudha. Gaaffiin kun eenyummaa namaa hin ibsu; odeeffannoon walitti qabamu kaayyoo barnootaaf qofa, haala waliigalaa xiinxaluuf ni oola. Deebiiwwan walitti qabamanii ni xiinxalamu; hirmaattota dhuunfaa adda baasuun hin danda’amu. Hirmaachuun fedhii irratti kan hundaa’e yoo ta’u, yeroo barbaaddanitti guutuu gaaffii kana dhaabuu dandeessu. Guutuun gaaffii kanaa daqiiqaa 5–10 fudhata.

Deebii keessan dhugumaan akka kennitan isin affeera – gumaachi keessan milkaa’ina qorannoo kanaaf baay’ee barbaachisaa dha.

Gaaffii yoo qabaattan, imeelii kanaan nu qunnamuu dandeessu: [email protected]. Yeroo fi deebii keessaniif dursee galatoomaa!

Bu'aan abbaa qofaaf

2. Saala keessan: ✪

1. Umuriin keessan: ✪

3. Sadarkaa barnootaa keessan: ✪

4. Dhaabbilee nyaata uummataa (mana nyaataa, kaantiinii fi kkf) yeroo hammamitti daawwattu? ✪

5. Faalama wal-qunnamtii akkamitti hubattu? (Hiika sirrii filadhaa) ✪

6. Faalamni wal-qunnamtii summii nyaataa fiduu danda’a jettanii yaadduu? ✪

7. Faalamni wal-qunnamtii namoota alarjii qabaniif balaa ta’uu danda’aa?

8. Amanamummaa waliigalaa nageenya nyaataa fi qulqullina irratti. Gabatee armaan gadii keessatti dhaabbilee nyaata uummataa keessatti nageenya nyaataa fi qulqullina irratti yaadota dhiyaatan ni argitu. Yaada keessan sirriitti ibsu filannoo deebii filadhaa. Deebiin sirrii ykn dogoggoraa hin jiru – ilaalchi dhuunfaa keessan qofti barbaachisaa dha. ✪

Guutummaatti walii galaWalii galaWalii hin galu, walii hin mormusWalii hin galuGuutummaatti walii hin galu
Akka yaada kootti, dhaabbilee nyaata uummataa keessatti ulaagaaleen qulqullinaa sirriitti ni eegamu.
Dhaabbata nyaataa yeroo daawwatu, qulqullina nyaataatiin of nageenyaan jira jedheen amana.
Dhaabbileen nyaataa baay’een ho’a sirrii nyaata kuusuuf barbaachisu akka eegan nan amana.
Dhaabbileen qulqullina dhuunfaa hojjettootaa gahaa ta’e akka mirkaneessan nan amana.
Qaamoleen to’annoo nyaataa dhaabbilee nyaataa sirriitti akka to’atan nan amana.

9. Madaallii qulqullina hojjettootaa. Kutaan kun yaadota qulqullina hojjettootaa dhaabbilee nyaata uummataa keessatti ilaalan qaba. Ilaalcha keessan sirriitti ibsu deebii filadhaa. Sirriin ykn dogoggorri deebii keessanii hin madaalamu – yaadni dhuunfaa keessan barbaachisaa dha. ✪

Guutummaatti walii galaWalii galaWalii hin galu, walii hin mormusWalii hin galuGuutummaatti walii hin galu
Hojjettoonni uffata hojii qulqulluu akka uffatan barbaada.
Hojjettoonni qulqullina hin qabne fakkaatan amantaa nageenya nyaataa irratti qabu na hir’isu.
Hojjetaan kutaa nyaataa keessatti hojjetu guwaantii ykn haguuggii rifeensaa malee yoo arge, dhaabbaticha keessatti nyaachuuf fedhiin koo ni hir’ata.
Hojjettoonni seera qulqullinaa fi nyaata qopheessuu irratti yeroo yerootti leenjii argachuu qabu jedheen yaada.
Hojjettoonni faaya qaamaa ykn meeshaalee qulqullinaaf hin mijanne uffatanii nyaata waliin akka hin hojjenne nan amana.

10. Qulqullina naannoo fi kunuunsa meeshaalee. Yaadonni armaan gadii ilaalcha keessan qulqullina naannoo dhaabbata nyaataa fi kunuunsa meeshaalee irratti qabu madaaluuf dhiyaataniiru. Deebii kennitanii, yaada tokkoon tokkoon isaa irratti hammam akka walii galtan, muuxannoo keessan dhaabbilee nyaataa daawwachuu irratti hundaa’uun madaalaa. ✪

Guutummaatti walii galaWalii galaWalii hin galu, walii hin mormusWalii hin galuGuutummaatti walii hin galu
Qulqullinni kutaa nyaataa ulaagaalee filannoo koo keessaa isa baay’ee barbaachisaa dha.
Ani kutaan nyaataa keessattiis qulqullinnii fi tartiibni akka eegamu nan amana.
Iddoo minjaalaa ykn meeshaalee nyaataa qulqullina hin qabne yoo arge, qulqullina dhaabbatichaa nan shakka.
Naannoo sirriitti kunuunfame qabaachuun amantaa ani dhaabbaticha irratti qabu ni dabala.
Sadarkaan qulqullinaa ykn ragaan mirkaneessaa dhaabbaticha daawwachuun gatii qabaachuu isaa murteessuuf na gargaara.

11. Amala fi muuxannoo dhuunfaa. Yaadonni armaan gadii amala fi muuxannoo dhuunfaa keessan yeroo dhaabbilee nyaataa daawwattan madaaluuf dhiyaataniiru. Yaadni tokkoon tokkoon isaa muuxannoo fi amala dhuunfaa keessan hammam akka ibsu filadhaa. ✪

Guutummaatti walii galaWalii galaWalii hin galu, walii hin mormusWalii hin galuGuutummaatti walii hin galu
Dhaabbilee nyaata uummataa keessatti hanqina qulqullinaa argeera.
Qulqullina gadhee irraa kan ka’e gara dhaabbata tokkootti deebi’uu irraa of qusadheera.
Qulqullinni dhaabbilee nyaataa filannoo koo irratti kallattiidhaan dhiibbaa qaba jedheen yaada.
Hanqina qulqullinaa yoo arge, hojjettoota ykn bulchiinsaaf beeksisuuf fedhii qaba.
Amanamummaa koo kan murteessu irra caalaa muuxannoo dhuunfaa dha; sadarkaa mootummaa miti.