Maaltu yaada keeti?

bakka kun yaada hamaa seenaa kolonii waliin walqabatee ni kaasa: namni adii "akkam bulte afrika" jedha, booda immoo "namni as jiru hin jiru" jechuun akka afrika hin jiraatamne agarsiisa... suuraan kunis qabeenya saamuu, kolonii qabachuu fi bu'aa hamaa hundaa dabalatee, akka saamsaa fi maafa (yookaan jecha bareedaan: "dhiibbaa sadaffaa atlantik") ragaa'aa ta'ee jira.

rassismus ni deebisa: "namni tokko hin jiru" - kunis "seenaa hin jiru" "namni as jiraachuu hin qabu, kanaafuu nuti fudhachuu dandeenya" jechuun kan walitti dhufee dha. akkasumas: beeksisni namoota adii qofaaf qophaa'ee, akka namoonni gurraachaas uffata alaa bitachuu fi uffachuu hin qabanitti.

inni kolonii fi raacii dha!

sababiin suuraa kolonii ta'ee uumu 1) dhiirsi fi dubartiin adii 'arguu' kontinentii afrikaa (projeektii durii kolonii, addunyaa arguu qabaachuu) 2) namoonni gurraacha akka dekkootti qofa mul'atu - garuu akka hojjattoota, argitoota, imaltoota miti. 3) maaliif "afriikaa" (kontinentii guutuu) fi maaliif qofa dhiirsa fi dubartii adii, kan yeroo fi maallaqa qaban akka kolonii ta'een addunyaa irratti socho'uu. 4) kun suuraa qofaaf miti, garuu kutaalee "outdoor" jedhaman kanneen kolonii-racist ta'een yaada akkasii fayyadamuuf fedhii qaban.

naannoo kolonii dhukkubsataa na yaadachiisa....

kun raciistii dha. afrika hin jiru, maatii adii fi ijoollee gurraacha xiqqoo waliin taphachuuf fi yeroo yerootti daandii irratti socho'uuf. badiin fi amala.

ijaarsa "afriikaa" akka bakka taphatanii fi bashannanaa bal'aa ta'ee kan agarsiisu, namoota adii hawwii bashannanaa barbaadaniif. ilmaan afriikaa gammachuun taphachaa jiran, namoota adii waliin. kun kontinenticha jaalalaa fi hawwii qabu, akkasumas afriikaa akka lafa tokkoo fi walitti dhufeenya hin qabneetti dubbachuu irratti xiyyeeffata, akkasumas namoota adii baaburaan imaluun bashannanaa fi muuxannoo addaa barbaadaniin walqabata (akkas jedhan: "keeni da!" - woo hoo), bakka isaan jiran waliin hirmaachuu dhiisuu. kun afriikaa namoota adii ti.

ani kun hunda caalaa raciistii dha jedhee yaada, akkasumas soba cimaa babal'isa. kontinentii irratti namoonni baay'een jiru. dhugumaan, kun hunda caalaa kolonii dhaa yaada keessa jiru.